سفال و سفالگری در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشکدۀ شهید بهشتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

چکیده

کشفیات باستان­شناسان در منطقۀ جیرفت نشان می­دهد که 7000 سال قبل مردم ساکن این نواحی با صنعت سفالگری و تزئین آن آشنایی داشته­اند. با پیدایش نخستین چرخ کوزه­گری در ایلام، آشکار می­شود که کوزه‌گری، صنعت سفال‌سازی و بافندگی از فلات ایران آغاز شده است. قدیمی‌ترین نمونۀ تزئینات سفالی لعابداری که در ایران به دست آمده، منسوب به «معبد چغارزنبیل» و مربوط به عهد ایلام میانه است. پژوهش حاضر به روش توصیفیو تحلیلی و با تکیه بر داده های منابع کتابخانه ای به رشتۀ تحریر در آمده است. یافته‌های پژوهش حاکی از این است: قدیمی‌ترین سفالی که در ایران یافت شده متعلق به همان دوره است. نمونه‌های به­دست آمده ظروف سفالین تمدن ایلام از منطقۀ شوش حاکی از این است که سفال­های شوش نه تنها مربوط به خود شوش است، بلکه سفالینه‌هایی که از تپۀ موسیان، بلوچستان، تپه گیان، تپه حصار، تپه، سیلک، سومر، تل‌حلف (عراق)، شمال غربی هندوستان به دست آمده­اند جزء طبقۀ سفال­های شوش نامیده می‌شوند. هنگامی که  سفال­ها با «چرخ سفالگری» ساخته شدند، ظرافت بیشتری پیدا کرده‌اند. در دورة اولیة اسلام، سفال‌ها بی‌لعاب بودند،و در قالب فشاری‌ آن را آراسته و تزئین می‌کردند، و یا ظرف­هایی از لعاب آبی یا فیروزه‌ای می‌ساختند. در دوران بعد در زمان ایلخانان، تیموریان و صفویان صنعت سفالگری رونق و رواج بسزایی یافت و آثار متنوعی توسط هنرمندان سفالگر ساخته شد.
اهداف پژوهش:
1. بازشناسی سیر تحولات سفالگری در ایران.
2. بررسی انواع سفال‌های ایرانی.
سؤالات پژوهش:
1. سفالگری چه پیشینه‌ای در جغرافیای ایران دارد؟

چه انواعی از سفال در ایران رواج داشته است؟

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Pottery and pottery in Iran

نویسنده [English]

  • Ali Asghar Moghtadaei
Shahid Beheshti College, Farhangian University, Tehran, Iran
آشوری، محمدتقی. (1379). آشنایی با صنایع دستی ایران، شرکت چاپ و نشر کتاب­های درسی ایران، تهران.
ابن عباسی، ادریس و  مقتدائی، علی­اصغر. (1390). هنرهای سنتی و سیر تحول آن در ایران، انتشارات جمال هنر، تهران.
 ابوذری، محمد. (1378). آشنایی با میراث هنری و فرهنگی ایران، شرکت چاپ و نشر کتاب­های درسی ایران، تهران.
دورانت، ویل. (1376). تاریخ تمدن، مشرق زمین گاهوارۀ تمدن، ترجمه: احمد آرام، چاپ پنجم، انتشارات علمی و فرهنگی، تهران.
محمدپناه، بهنام. (1378). کهن دیار (ج2)، مجموعه آثار ایران پس از اسلام در موزه­های بزرگ جهان، چاپ دوم، انتشارات سبزان، تهران.
 وولف، هانس. (1384). صنایع دستی کهن ایران، ترجمه سیروس ابراهیم­زاده، چاپ دوم، انتشارات علمی و فرهنگی، تهران.