تصویرسازی ادبیات حماسی و اسطوره‌ای بر سفالینه‌های اسگرافیاتو (با معرفی نمونه سفالینه‌های مؤسسه موزه‌های بنیاد)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه باستان‌شناسی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا همدان، همدان، ایران.

2 کارشناس ارشد باستان شناسی دانشگاه بوعلی سینا همدان، همدان، ایران.

3 دانشجوی دکتری گروه باستان‌شناسی، دانشگاه بابل، بابل، ایران

چکیده

اسطوره‌ها بخش مهمی از باورها و فرهنگ‌های جوامع هستند. ردپای اسطوره‌ها را علاوه‌بر تاریخ شفاهی و مکتوب ملت‌ها، می‌توان در آثار به جای مانده از آنان نیز جستجو کرد. استفاده از نقوش حماسی نه تنها در هنر نگارگری، بلکه در نقوش سفالینه‌ها نیز موثر واقع شده است. نقش‌مایه‌های تزیینی سفال‌ها، می‌توانند پژواکی از چگونگی تحولات فرهنگی و اجتماعی و سیاسی جوامع در دوره‌های مختلف باشد. برخی از نقوش ترسیمی بر روی سفالینه‌ها برگرفته از میراثی کهن با محوریت اساطیری است. این آثار همانند متون تاریخی، سهم وافری را در حفظ و معرفی اسطوره‌های جوامع دارد. این پژوهش در جست‌وجوی کیفیت تعامل میان مضامین ادبیات حماسی فارسی و نقوش سفالینه‌های نوع اسگرافیاتو سده‌های چهارم و پنجم هجری واقع در مجموعه موزه‌های بنیاد مستضعفان است. در فرایند این پژوهش به واکاوی و منشاء نقوش این سفالینه‌ها و اینکه این نقش‌مایه‌ها اغلب براساس کدام اثر منظوم و مضامین اسطوره‌ای تصویر شده‌اند، پرداخته می‌شود. این پژوهش با گردآوری داده‌ها و به روش کتابخانه‌ای صورت پذیرفته‌ ‌است. بنابراین به این مهم می‌توان دست یافت که، کارکرد تداوم و تأثیر اسطوره‌ها به‌صورت نمادین بر باور مردمان به ویژه هنرمندان سفالگر در دوره‌های میانی اسلامی با توجه به ارزش‌ها و هویت ملی گذشته، اهمیت می‌یابد.
اهداف پژوهش:
1. مطالعه و تحلیل موضوعات تصویری و مفاهیم نمادین سفال اسگرافیاتو.
2. بررسی میزان الگوپذیری طرح‌های نقوش سفال اسگرافیاتو از مضامین اسطوره‌ای و حماسی ایران باستان.
سؤالات پژوهش:
1. انگیزه هنرمندان سفال‌گر در تصویرسازی سفال اسگرافیاتو و انتخاب مضامین آن‌ها چه بوده‌ است؟
2. ویژگی‌های ادبیات حماسی چگونه بر روی نقوش سفال اسگرافیاتو این ظروف سفالی ظاهر شده است و چه تفاوتی با سایر نقوش داستانی دیگر سفالینه‌ها دارد؟

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Illustrating epic and mythological literature on sgraffiato pottery (with the introduction of pottery samples from Foundation Museums Institute)

نویسندگان [English]

  • Mohammad Ebrahim Zarei 1
  • Khadijeh SharifKarimi 2
  • Fakhrodin Mohammadian 3
1 Assistant Professor, Department of Archaeology, Faculty of Art and Architecture, Boali Sina University, Hamedan, Hamedan, Iran.
2 Master of Archeology, Boali Sina University, Hamedan, Hamedan, Iran.
3 Doctoral student of Department of Archaeology, Babol University, Babol, Iran